Esad'ın kumarı

Ayşe Karabat'ın yazısı...

Suriye lideri Beşşar Esad, yılbaşında girişi 467 dolar olan kumarhaneyi reform adına kapatmış olabilir ama kendisi kumar oynuyor; sonu herkes için kanlı bitecek bir kumar. Esad kartlarına çok güveniyor. En çok da istikrar kartına. Söylediği şu: “Rejim giderse, etnik ve mezhepsel yapı üzerinden iç savaş çıkar.” Muhalefetse “Birbirimizi yemeyecek olgunluktayız. İsviçre’den bile önce genel seçim yapmış ülkeyiz” diyor. Ama halk kararsız. Fransız mandası, 1920’lerde demokrasi ve bağımsızlık arayışlarını boğmak için mezhepler ve etnik grupları birbirine karşı kullanmıştı, bu sebeple orduyu Aleviler ve Hıristiyanlardan kurdu. Hafız Esad da bu yolu izledi; bu grupları birbirine karşı kullandı, hatta Kürt birliğini Müslüman Kardeşler üzerine gönderdi. Bütün bu gruplar, bir arada yaşayabilecek kadar yakın ama birbirlerine güvenmeyecek kadar uzak. Mesela istikrardan dem vuranlar Dera’daki meselenin Sünni-Durzi çekişmesi olduğunu düşünüyor. Esad, babası gibi akıllı oynuyor. Kürtlere yönelik reformla, güvenmedikleri Araplarla birlikte hareket etmekten alıkoymaya çalışıyor. Ama Kürtlerin bir kısmı “Yaşayabilmemiz demokrasi olmasına bağlı” diyor. Esad’ın peçe yasağını kaldırması da, yüzde 63’ü 30 yaş altında olan ülkede, demokrasi ve laiklik isteyen gençleri, Sünni muhalefetle birlikte hareket etme konusunda şüpheye düşürdü. Hristiyanlar, Sünnilere zaten şüpheyle yaklaşıyor.

Dış etkenler

Esad, Sünnilerden oluşan rejime sadık yeni bir kapitalist sınıf yarattı. Bu sınıfın en iyi temsilcisi Esma Esad’a bakmak meseleyi daha anlaşılır kılabilir. Ordu Mısır’daki gibi davranmayacak, yeni kapitalistler de Esad’a sadık kalacak. Halk da devletin ikame ettiği una, yakıta muhtaç. Esad’ın kumarında eline güvenmesini sağlayan başka bir unsur da, ABD ve İsrail’in, “bildiğimiz şeytanla uğraşmayı tercih ederiz” tavrı. Riyad, Esad’tan hoşlanmasa da desteğini ilan etti. Çünkü Esad, İran’ı dengeliyor. Türkiye de, Suriye’nin istikrarını Kürt sorunu nedeniyle kendi istikrarı gibi görüyor. Ama ölümler arttıkça halkın sokaklara dökülme korkusunu aştığı gibi istikrarsızlık korkusunu da aşması mümkün.

Radikal